* Never chalk or enhance engravings
نقش ها از تکنیک هنری قوی برخوردارنبودند و اکثراً ضمخت و بدون ظرافت به نظر می رسیدند که به نظر نگارنده دو دلیل میتواند داشته باشد:
1 - بوم شیبی تند داشته و بهترین بوم شیب با بیشتر از 90 درجه است.
2- جهت بوم به طرف شرق یا جنوب شرق باشد.
با انتخاب شاخصه های فوق کمترین لگاریتم و ریزفرسایش ها بر بوم ها براثر عوامل طبیعی رخ می دهد ، بطوری که بعد از گذشت هزاران سال وقتی به آنها نگاه می کنیم ، نخست گمان می شود این نقش ها دویا سه سال پیش حکاکی شده اند ؛ ذهنیتی که خیلی از کسانی که دانش و تجربه کافی نداشته اند، دچارآن شده اند! نقش هایی که تقریباً قدمت بیش از پنج هزارساله دارند ولی هنوز رنگ آنها به نخودی نگراییده است.
نقوش مقدس اغلب درکنار آب حک شده اند تا کمک به فراوانی آب ، زایندگی و فراوانی نعمت کنند و از طرف دیگر انسان هایی که از کنار آنها می گذرند بر کنار آنها نقش های جدید حک کنند تا مشمول کاری خیر شوند!
این بوم ها از زوایای شیب متفاوتی نسبت به سطح افق برخوردارند ، تقربیاً از 75 تا 90 درجه.
III - جهت قرار گرفتن بوم :
جهت
قرار گرفتن همه بوم ها روبه شرق است و بوم هایی که دارای چنین شرایطی
هستند ، نقوش آنها از شانس ماندگاری بیشتری برخوردارند. عدم برخورد باران
، برف ، باد و دیگر عوامل طبیعی با بوم و روبه آفتاب بودن و در نتیجه
جلوگیری از یخ زدگی و تبخیر سریع آب های سطح بوم، باعث ماندگاری و عدم
آسیب درآنها می شود.
نقوش بز کوهی 57 مورد ، نقش های انسان کمان دار و بدون کمان 3 مورد. حیوانی شبیه به گراز 1 مورد . نقش های نیمه تمام 2مورد ، نقشی شبیه به سگ 1مورد . مجموع نقوش 64 مورد است .
همه ی نقوش حکاکی شده از نوع سنگ نگاره های Petroglyps می باشند وبر اثر ضربه زدن های کوبشی (Pecking) دقیق و یک نواخت به وسیله سنگ برسنگ ، استخوان حیوانات بر سنگ و فلزات برسنگ ایجاد شده اند. هیچ یک از نقوش به روش کششی و با رنگ به وجود نیامده اند. عمق حکاکی ها از 1 تا 5میلیمتر متفاوت است.
جهت قرار گرفتن تمام نقوش بزکوهی بجز9 مورد به سمت راست است که از حکمت خاصی پیروی می کنند.
X - نوع حکاکی ها :
همانطور که در بالا ذکر شد تمام نقوش براثر ضربه های کوبشی (Pecking ) منظم و دقیق در کنارهم ایجاد شدهاند و هیچ یک از نقوش دراینجا به روش کششی ایجاد نشده اند. به نظر نگارنده تمامی حکاکان از آموزش های خاصی برخوردار بوده اند که توانسته اند در مرحله ی اول بدون خراب کردن بوم ها، چنین نقوش منظم و دقیقی را با القای حالت های روحی مورد نظر بیافرینند.
سنگ نگاره ها توسط عوامل متعددی در معرض نابودی هستند که در اینجا بیشتر عوامل طبیعی است.
چنانچه سطح بومی که سنگ نگاره ها برروی آنها حکاکی شده است به صورت عمودی قرار داشته باشد به دلیل عدم ماندگاری آب و نفوذ کمتر آب در حفره های سطح سنگ، میزان فرسایش کمتراست. هرچه شیب سطح بوم کمتر باشد ، ضریب تخریب در آنها بیشتراست . درسطح افقی و در فضای آزاد بیشترین حد فرسایش ایجاد می شود. اگر زاویه سطح بوم با امتداد افق را با α نشان دهیم ضریب فرسایش را مطابق فرمول زیر می توان نوشت:
1+cosα ≈ E.F.
یعنی
فرسایش این بوم 5/1 برابر سنگ نگاره ای است که بوم آن به صورت قائم قرار
دارد و همچنین می توان گفت که میزان فرسایش سنگ نگارهی روی بوم با زاویه
120 درجه نسبت به افق ( 5/0 = 120 cos +1 ) نصف سنگ نگارهی روی بوم با
زاویه 90 درجه می باشد.
همچنین جهت قرار گرفتن بوم ها
از لحاظ جغرافیایی در فضای آزاد دارای فرسایش هایی متفاوت است . به گونه
ای که نگاره بوم های در جهت غرب، به دلیل تأثیر بیشتر باد، باران و تابش
نور خورشید، نسبت به سنگ نگاره های روی بوم های در فضای باز در جهت شرق در
معرض فرسایش شدیدتری قرار دارند. اگر زاویه عمود برسطح بوم با جهت شرق را
با θ نشان دهیم ضریب فرسایش را مطابق فرمول زیر می توان نوشت:
1+θ/180 ≈ E.F.
به عنوان مثال : میزان فرسایش برای سنگ نگاره ای که در فضای باز و جهت سطح بوم آن جنوب است تقریباًٌ 5/1= 180/90+ 1 برابر سنگ نگاره ای است که روی بوم آن در فضای آزاد به امتداد شرق قرار دارد و برای امتداد غرب تقریباً 2= 180/180+ 1 برابر می باشد.
XV - چون و چرایی بوجود آمدن نقوش :
محوطه
های سنگ نگاره ها در ایران باستان کتاب هایی سنگی هستند که نویسندگان
وهنرمندان آنها، در دوره های مختلف ، زمانی که انسان هنوز زبانی برای
گویش و خطی برای نوشتن نداشته، بواسطه آنها حرف زده و شرح زندگی خود و
دیگران وحتی محیط اقلیمی خود را تصویرکرده اند. سنگ نگاره ها، نماد هایی
از: زبان ، خط ، آداب و رسوم ، اسطوره ها ، ادبیات و تعیین قلمرو و پیشرفت
پلکانی بشریتند، در واقع سنگ نگاره ها، علایم و نشانه هایی هستند که از
طریق آنها نیاکان ما توانسته اند زندگی کنند و دوام بیاورند.
سنگ
نگاره ها گنجینه های تجربه هردوره بشریتند که نسل به نسل انتقال یافته
اند. شاید اگر سنگ نگاره ها نبودند آثاری از تمدن ، فرهنگ و پیشرفت امروزی
هم نبود، مگر نه اینکه تمدن ها حاصل ساخته ها و تجارب بشری است.
سنگ نگاره های ازنا چهار ویژگی و پیام مشترک با کل سنگ نگاره های ایران دارند:
1 - وجود 90 درصد نقوش بزکوهی باسبک و طرح های مشابه در کل ایران.
سنگ نگاره ها کهن ترین زبان گویای بشریتند که در آنها رمز و رازهای بسیار نهفته است، برای درک آنها نیاز به عشق، ایثار و تعمق است ، این همان اکسیری است که اسرار و حلقه های مفقوده بسیاری را در آینده آشکارخواهد کرد.
فنجان نماها Cup Marks
فنجان نماها توسط ابزارهای خاصی (سنگ ، استخوان حیوانات و فلزات ) ایجاد شده اند. اندازه (عمق و قطر) آنها از دو تا بیش از سی سانتیمتر متفاوت می باشد. در ایران بزرگترین آنها در تیران (اصفهان ) و تیمره (خمین و گلپایگان ) کشف شده که قطر دهانه و عمق آنها بیش از سی تا سی وهشت سانتیمتر است.
فنجان نماها در مکان های خاصی برای کاربرد های معتدد حکاکی شده اند. اندازه اولیه آنها اغلب کوچک بوده و براثر گذشت زمان و کارکرد با آنها اندازه ی (قطر و عمق ) آنها نیز افزایش یافته است .
هرچه از زندگی بشر بر روی کره زمین بیشتر می گذشته، تعداد و تنوع فنجان نماها بیشتر می شده است. علاوه بر تنوع و تفاوت ، کاربری آنها نیز تنوع می یافته تا جایی که کاربری آنها برای رفع نیازهای اولیه به سطوح بالاتری ارتقا می یابد:
2- کارکردهای جهت نمایی.
دراین محوطه دو بوم از هم جدا هست که یکی از بوم ها 26 فنجان نما و بر بوم دیگری که کوچکتر است حدود 9 فنجان نما وجود دارد. به نظر نگارنده این فنجان نما ها به احتمال قوی محلی برای عصاره گیری گیاهان مقدس (هوم، گوکرن،مهرگیاه، مورد، جینسینگ و ریواس ) بوده است زیرا در گذشته های دوراز شیره ی گیاهان مقدس بویژه هوم زیاد استفاده می کرده اند و عقیده داشتند که عصاره گیاه هوم دورکننده ی مرگ ونیز بخشنده ی فرزند نیک، آورنده ی توانمندی، تندرستی، فزایندگی، بالندگی، توانایی تن ، انـدیـشهورزی و آورند ه ی صلح و آشتی و آرامش است. نا گفته نماند که تعدادی ازفنجان نماهااز بین رفته ، ولی خوشبختانه بسیاری از آنها سالم مانده و به راحتی قابل مشاهده اند.
سنگ نگاره های دره باغ ازنا:
رنگ اکثر نقوش شبیه به رنگ بستر شده بود که شناسایی آنها را دشوار می کرد. با اینکه از قدمت کمتری نسبت به سنگ نگاره های دره یال برخوردار بودند ، بقدری تیره به نظر می رسیدند که در نگاه نخست تشخیص آنها دشوار بود. شاید افرادی که اطلاعات دقیق و علمی ندارند گمان کنند این نقوش خیلی قدمت دارند در صورتی که چنین نیست . عمق حکاکی ها کمتر از یک میلمتر است چون در مقابل وزش مستقیم باد ، باران و برف قراردارند. علت حکاکی آنها با این وضعیت، نبود بوم مناسب و دلخواه می تواند باشد. تعداد تقریبی آنها به بیش از یکصد مورد می رسد که جهت ارزیابی دقیق تر نیاز به مطالعات جامع و طولانی دارد.
ردف | شرح پارامترها و متغیرهای دره باغ ازنا ، تاریخ 27/7/87 |
|
I | اندازه (دیواره سنگی دره ) : 50 متر به بالا. |
|
II | زاویه شیب: 35o تا 70o . |
|
III | جهت قرار گرفتن بوم : رو به غرب. |
|
IV | تعداد نقوش و نوع نقوش: بزکوهی بیش ازیکصد مورد و نقوش دیگر کمتر از ده مورد. | تعداد کل بیش از 100 مورد |
V | میزان هوازدگی نقوش : رنگ بستر. |
|
VI | اندازه نقوش حکاکی شده : تقربیاً 2 تا 14 سانتیمتر. |
|
VII | میزان عمق حکاکی ها : 1تا 2 میلیمتر. |
|
VIII | جهت قرار گرفتن نقوش : متفاوت و پراکنده |
|
IX | ابزارهای بکار رفته جهت حاکی ها : سنگ ، استخوان حیوانات و فلزات . |
|
X | نوع حکاکی ها : همه به روش ضربه زدن های کوبشی Pecking دقیق و پی درپی بوجود آمده اند و ازنوع Petroglypsهستند. |
|
XI | قدیمی ترین نقوش و آثار : نقش چند بزکوهی ، 3 تا5ق.م |
|
XII | میزان خدشه های وارد شده : خدشه های طبیعی بسیارزیاد و اصلاً خدشه انسانی وارد نشده ،چون در دسترس و قابل مشاهده نیستند. |
|
XIII | جنس سنگ و رنگ بوم : از نوع رسوبی شیل |
|
XIV | ویژگی های مشترک و پیوستگی سنگ نگاره ها: سنگ نگاره های دره باغ از چهار ویژگی و پیام مشترک با کل سنگ نگاره های ایران برخور دارند. 1 – وجود 90 درصد نقوش بزکوهی باسبک و طرح های مشابه در کل ایران. 2- تاریخی بودن کلیه نقوش حکاکی شده باسبک و طرح های مشابه در کل ایران. 3- وجود هنردر آنها ( هنرهای صخره ای) همگون با کل سنگ نگاره های ایران. 4- انگیزه 90 در صد نقوش حکاکی شده ریشه در اسطوره های ماقبل تاریخی دارد.
|
|
[1] - نامبرده کارشناس ارشد هنر می باشند که در هنر موسیقی و نقاشی هم صاحبنظرند.
[2] - خطوط سطری کشف شده متعلق به
با احترام .محمد ناصری فرد
آخرين نوشته ها
با سلام خدمت شما دوستان عزیز و گرامی این وبلاگ در جهت آشنایی با شهرستان ازنا در نظر گرفته شده است که برای آشنایی تمام همیهنان با این شهرستان از شما دوستان عزیز خواهشمندم اگر اطلاعات جدیدی در مورد این شهرستان دارید در اختیار ما بگذارید...-------------------------------------------------------------
ازنا را را باید از نو بسازیم...ازنا یکی از بهترین شهرهای منطقه از لحاظ فرهنگی و مهندسی شهری عمران می باشد....هدف از ایجاد این وبلاگ تاملی درباره شهرستان ازنا و انتقاد بر عملکردهای مسئولان شهر می باشد ...بنده از شما مردم فهیم ازنا تقاضا مندم بنده را با را با نظر گرم خود راهنمایی نموده تا شاید بتوان حداقل کمک را به شهرمان کرده باشیم......این را بدان که تو یک ازنایی هستی هر کجا که باشی...
.....................................
آماده تبادل لینک با تمامی شما بزرگواران هستم....... پاینده باد ایران آزاد .
