گویش بروگردی
بروجرد سامانی است در اپاختر ِخورآیی (=شمالِ شرقی) استان لرستان، میانِ شهرهای خرمآباد،
دورود، اراک، ملایر و نهاوند. پیشینهی زندگی در این سامان در سنجش با بخشهایِ خوربری (=غربی) و
میانی لرستان کمتر است ولی یادبودهایی از دورهی کاسیها به دست آمده که همزمان با یافتههای
باستانی
از "غار گیان" است. شهر بروجرد از شهرهای کهن ایران است که در دوره ساسانیان زیر نامِ بروگرد
شناخته میشده است و بنای آن را به فیروز ساسانی نسبت میدهند. برخی بروجرد را با نگرش به
گویش بومی و لری آن (وروگرد) از ساختههای ویرو شاهزادهی اشکانی دانسته اند. در سدههای گذشته
بروجرد ازشهرهای آباد و مهند (=مهم) بوده و گاه فرمانداری جداگانه و گاه مرکز استانِ لرستان و
خوزستان بوده است. بودنِ آموزهگاههای دینی و روایی کشاورزی و پیشه و کار مردمان و ایلهای فراوانی
را به این سامان کشانده است به گونهای که گویش امروزی باشندگانِ بروجرد آمیزهای از گویشهای
گوناگون است.
گویش بروجردی را از گویشهای زیرشاخهی لری دانسته اند و در بیشتر بنمایهها، از آن زیر نامِ
زیرشاخهای از (زبان) لری نام برده شده است. آنچه آشکار است این است که میانِ گویش بروجردی و
گویش دیگر سامانهایِ لرستان (که لری نامیده می شود) نایکسانی فراوانی است به گونهای که می
توان بروجردی را پارسی لری شده یا لری پارسی شده در نگر گرفت. از گویشهای دیگرِ بروجرد میتوان
به گویشهای زیر نمار کرد:
بروجردی روستایی: در بیشتر روستاهای دشت سیلاخور و اشترینان و خورآیان و اپاخترِ بروجرد که همان
گویش بروجردی است با دست خوردگی کمتر در سنجش با گویش شهر نشینان.
گویش لری: در شماری از روستاهای باختر بروجرد و دشت سیلاخور که کم و بیش همان گویش لری
بخشهایِ میانی لرستان و خرمآباد است.
گویش ترکی: در پارهای روستاهای خاوری میانِ بروجرد و اراک در استان مرکزی.
گویش لکی: در بین اندکی مردم کوچ کرده از خوربرانِ لرستان به شهر بروجرد.
گویش یهودی ـ بروجردی: یهودیان بروجرد پس از مسلمانان بیشترین پیروان را دارند و گویششان
یکسره، بومی شده است.
در گذشته گویش بختیاری و گویش ازنایی را هم از گویشهای بروجرد مینوشتند که با نگرش به
جداشدن الیگودرز و ازنا از بروجرد، امروزه نمیتوان آنها را گویشهای روا در بروجرد بر شمرد.
نایکسان با گویش لری که سنگین و بیشوخی است؛ گویش بروجردی تا اندازهای شوخگونه و ساده
است. برای نمونه سرودهها و آهنگهای موسیقی فراوانی به گویش لری در دست است اما گویش
بروجردی تنها برای ساختن چامههای شوخگونه شایسته است و شگفت این که این ویژگی با خیم و
خوی مردم بروجرد همانندی بسیار دارد که بیشتر مردمی رامشگر و شوخ هستند.
نزدیکترین گویش به گویش بروجردی گویش ملایری است که میتوان آن را برابر با گویش روستایی
بروجردی دانست. شاید بتوان گفت در سدههای گذشته گویش مردمان شهر بروجرد همانندی گویش
امروزی روستاهای پیرامون و یا گویش ملایری بوده است. گویش پارسی روا در شهر اراک هم کم و بیش
همانند گویش بروجردی است. چنانچه از ناسازگاریِ اندک بین گویشهای بروجردی (شهری و روستایی)
و ملایری چشمپوشی کنیم میتوان گفت که شماری بین نیم میلیون تا هشتسد هزار تن گویشور دارند
که خود کاوش و پژوهش بیشتر را رهنمون میشود. هرچند گویش شهرنشینان دگرگونی چشمگیری
داشته ولی روستائیان هنوز گویش ریشهدارتری دارند که بسیاری واژهها و زبانزدهای ناب را میتوان در
آن یافت.
آخرين نوشته ها
با سلام خدمت شما دوستان عزیز و گرامی این وبلاگ در جهت آشنایی با شهرستان ازنا در نظر گرفته شده است که برای آشنایی تمام همیهنان با این شهرستان از شما دوستان عزیز خواهشمندم اگر اطلاعات جدیدی در مورد این شهرستان دارید در اختیار ما بگذارید...-------------------------------------------------------------
ازنا را را باید از نو بسازیم...ازنا یکی از بهترین شهرهای منطقه از لحاظ فرهنگی و مهندسی شهری عمران می باشد....هدف از ایجاد این وبلاگ تاملی درباره شهرستان ازنا و انتقاد بر عملکردهای مسئولان شهر می باشد ...بنده از شما مردم فهیم ازنا تقاضا مندم بنده را با را با نظر گرم خود راهنمایی نموده تا شاید بتوان حداقل کمک را به شهرمان کرده باشیم......این را بدان که تو یک ازنایی هستی هر کجا که باشی...
.....................................
آماده تبادل لینک با تمامی شما بزرگواران هستم....... پاینده باد ایران آزاد .
